همه چیز درباره فرش هریس

فرش های هریس معمولاً تا حدودی بزرگتر، مستحکم تر، و از مقاومت بالایی برخوردار هستند. دلیل این امر پرزهای ساخته شده از نخ پشمی مرغوب است که بر روی تار پنبه گره خورده است. فرش های هریس از نظر طرح بسیار شبیه به هم هستند بنابراین، به راحتی قابل تشخیص هستند.
همه چیز درباره فرش هریس

فرش هریس یکی از نمادهای هنر ایران و ایرانی در جهان است که دیدن نقش و نگارهای آن تقریباً دلیل محبوبیت این فرش در جهان را نشان می دهد. شهرستان هریس که در استان آذربایجان شرقی واقع شده است به خوبی نشان می دهد که هنر قالی بافی و قالی دستباف در این استان تنها معطوف به شهر تبریز نیست و فرش های هریس به دلیل کاربری توانسته اند از طرح های متنوعی استفاده کنند. فرش‌های هریس به دلیل رنگ‌های جسورانه و طراحی منحصر به فردشان که از یک مدال بزرگ با قطعات گوشه‌ای بزرگ و خطوط دو یا حتی سه‌گانه تشکیل شده است، به راحتی قابل تشخیص هستند. این فرش‌های ایرانی در مقایسه با سایر قالی‌های ایرانی سنگین‌تر و بادوام‌تر هستند.

برای دیدن مجموعه فرش های ماشینی مدرن هایپر فرش پلاس کلیک کن

شهر هریس

شهر هریس

شهرستان هریس یکی از شهرستان‌های استان آذربایجان شرقی است که از 2 بخش مرکزی و خواجه تشکیل شده‌ست. جمعیت این شهرستان طبق سرشماری سال ۱۳۹۵ بالغ بر ۶۹۰۹۳ نفر است. مرکز این شهرستان شهر هریس می‌باشد. شهرستان هریس از سمت شرق به شهرستان‌های سراب و مشگین‌شهر، از سمت غرب به شهرستان تبریز، از سمت شمال به شهرستان‌های اهر و ورزقان و از سمت جنوب به شهرستان بستان‌آباد محدود شده‌است. از نقاط دیدنی این شهرستان می‌توان به آب معدنی اکوزداغی، امامزاده ابواسحاق، دربند هرزه‌ورز، میدان قلعه‌بوری، چشمهٔ سوقالخان، منطقه گردشگری سابلاق، تپه دوزده باغیر زرنق، گورستان مینق، سد پارام، سد ارباطان، تالاب زرنق، مسجد جامع زرنق و روس قلعه‌سی، پل تاریخی ونیار، برج دیده‌بانی بخشایش، برج دیده‌بانی سوپانلی زرنق اشاره کرد. نیروگاه سیکل ترکیبی هریس نیز از منابع انرژی در این منطقه است. مرغوبترن و معروفترین فرش پشمی آذربایجان در زرنق و شهرستان هریس بافته می‌شود. در چند سال اخیر جاده جدیدی ۵ کیلومتر بعد از خواجه راه اصلی اهر _ تبریز را به هریس متصل می‌کند. جاده قدیمی نیز کماکان دایر است. فاصله هریس تا تبریز حدود ۶۷ کیلومتر است.

تاریخچه فرش هریس

تاریخچه فرش هریس

قالیچه‌های هریس، قالی‌های ایرانی از ناحیه هریس، آذربایجان شرقی در شمال غربی ایران، شمال شرق تبریز است. این گونه قالیچه ها در روستایی به همین نام در دامنه کوه سبلان تولید می شود. فرش‌های هریس بادوام و مقاوم هستند و می‌توانند نسل‌ها دوام بیاورند. نمونه‌هایی از چنین فرش‌هایی در قرن نوزدهم توسط حراج خانه‌های بزرگ در ایالات متحده و اروپا به فروش رسید. بخشی از دلیل صلابت فرش هریس این است که کوه سبلان بر روی ذخایر عمده مس قرار گرفته است. آثار مس در آب آشامیدنی گوسفندان پشم باکیفیت تولید می‌کند که بسیار مقاوم‌تر از پشم مناطق دیگر است. فرش هریس تنها فرشی در جهان است که داستان‌های دوران قدیم در آن بافته می‌شود.

قالی‌بافان هریس اغلب آنها را در نقش‌های هندسی و جسورانه می‌سازند که مدالیون بزرگی بر میدان غالب است. چنین طرح هایی سنتی هستند و اغلب از حافظه بافته می شوند. قالی های مشابه از شهرها و روستاهای همجوار منطقه هریس عبارتند از: افشار، مهربان، سراب، بخشایش و گوروان. درجه بندی این قالی ها در درجه اول بر اساس نام روستا است. به عنوان مثال، سراپیس یا سراپی از ابتدای قرن بیستم بهترین درجه فرش هریس در نظر گرفته شده است.

برای دیدن مجموعه فرش های ماشینی کلاسیک هایپر فرش پلاس کلیک کن

فرش آنتیک هریس 

فرش آنتیک هریس 

فرش‌های آنتیک هریس از باشکوه‌ترین ساخته‌هایی هستند که می‌توانید در دنیای قالی‌های روستایی ایرانی پیدا کنید. طرح مورد استفاده در فرش های آنتیک هریس یک مدال بزرگ با قطعات گوشه ای بزرگ است. برگ های بلوط زاویه دار و شاخ و برگ های متنوع در مجموعه ای از رنگ های گرم این الگوها را پر می کنند. یک میدان در فرش که به طرز ماهرانه ای ایجاد شده است به عنوان پس زمینه نقوش بزرگ و استادانه عمل می کند. اثر کلی جسورانه و چشم نواز است. برای رنگ آمیزی فرش های آنتیک هریس فقط از رنگ های طبیعی استفاده می شد. این رنگ‌های طبیعی در طول سال‌ها ملایم می‌شوند، به همین دلیل است که این فرش‌ها پتینه ظریفی دارند که در قطعات جدیدتر دیده نمی‌شود.

فرش‌های آنتیک ایرانی به دلیل تقاضای زیاد در سال‌های گذشته کمیاب شده‌اند. این آنها را به سرمایه گذاری عالی تبدیل می کند که مطمئناً در طول سال ها ارزش آنها افزایش می یابد.

تفاوت بین فرش هریس و سراپی

تفاوت بین فرش هریس و سراپی

  • قالی سراپی نوعی قالی هریس است که قبل از سال 1910 بافته می شده است. اگرچه هر دو فرش یعنی فرش هریس و سراپی شباهت های کمی دارند، اما تفاوت های قابل توجهی در طرح و همچنین رنگ های مورد استفاده دارند.
  • هر دو فرش دارای طرح مدالیون قوی هستند، اما تفاوت قابل توجهی در سبک مدالیون مورد استفاده در هر نوع فرش وجود دارد.
  • در قالی‌های هریس، مدالیون بیش از هشت ضلع دارد و شبیه ستاره‌ای است که با نقوش گل احاطه شده است.
  • مدال سراپی با خطوط پررنگ مشخص شده است و بسیار متفاوت به نظر می رسد.
  • قالی‌های هریس رنگ‌های تیره‌تری دارند و تمام سطح آن‌ها کاملاً با جزئیات بالایی پوشیده شده است. اگرچه فرش‌های سراپی جزئیات بالایی نیز دارند، اما فضاهای بازتری در طراحی خود دارند.
  • تفاوت دیگر در رنگ های به کار رفته در طرح ها نهفته است. فرش‌های هریس در مقایسه با فرش‌های سراپی دارای رنگ‌های تیره‌تر و عمیق‌تر هستند.

قالی سراپی یا فرش سراپی از فرش‌های سبک روستایی است که در هریس، استان آذربایجان‌شرقی در شمال‌غرب ایران بافته می‌شود. در این قالی از گره متقارن با تار و پود پنبه‌ای و پرز پشمی استفاده شده است. لچک و ترنج و هندسی از طرح‌های رایج و قرمز، آبی، سبز، زرد، عاجی و صورتی از رنگ‌های رایج قالی سراپی است.

فرش سراپی چیست؟

فرش سراپی چیست؟

تاریخچه فرش سراپی جالب است. زمانی در دهه 1930، تقاضای زیادی برای این نوع فرش هریس وجود داشت که تولید آن متوقف شد. خریداران فرش برای استفاده از این تقاضای بالا و ضرر نکردن در فروش بالقوه، نام مستعار Serapi را برای توصیف آن نوع خاص از فرش هریس ایجاد کردند. این نام برای توصیف قالیچه مرغوبی که در دهستان سراب واقع در منطقه هریس ایران بافته می شود، بر روی آن برچسب زده شده و هنوز هم از آن استفاده می شود. به طور خلاصه، فرش سراپی از انواع متمایز فرش هریس است. همیشه تشخیص تفاوت بین فرش هریس و سراپی با یک نگاه معمولی به قسمت بالای فرش آسان نیست. یک راه قطعی برای تشخیص تفاوت این است که فرش را برگردانید و زیر آن را به صورت بصری بررسی کنید و دست خود را روی بافت بکشید.

برای دیدن مجموعه فرش های ماشینی شگی هایپر فرش پلاس کلیک کن

تکنیک های بافت فرش هریس

تکنیک های بافت فرش هریس

بافندگان از گره متقارن ترکی برای تولید پرزهای پشمی ضخیم بر روی پایه ای محکم از پنبه استفاده می کنند. ترکیب مواد و تکنیک های بافت به کار رفته به فرش ها دوام معروف آن را می بخشد.

فرش پشمی هریس

فرش پشمی هریس

مانند بسیاری از فرش های اصیل ایرانی، پشم مورد استفاده در قطعات قدیمی تر همیشه با رنگ های گیاهی خالص و طبیعی رنگرزی می شد. تفاوت قابل توجهی در پشم مورد استفاده در قالی های آنتیک هریس و فرش های تولید شده در سال های بعد وجود دارد. با این حال، علیرغم تغییر در نوع پشم مورد استفاده، بافندگان از کیفیت پشم کوتاهی نمی کنند.

پشم طبیعی فرش هریس

از پشم های براق بدست آمده از ایل شاهسون بیشتر برای ساختن قالی های عتیقه هریس استفاده می شد. شاهسون ها قبیله ای کوچ نشین بودند که کوه های البرز مجاور را طی می کردند. پوشش گیاهی و آب و هوا در آن ارتفاعات منجر به تولید پشم با کیفیتی می شد که در قالی‌های قدیمی هریس یافت می‌شود. اخیراً بافندگان پشم مرغوب و غنی از لانولین را از تبریز تهیه می کنند. کیفیت پشم به همان اندازه خوب است اما کمی متفاوت است.

الگوهای رایج فرش هریس

الگوهای رایج فرش هریس

  • الگوی سنتی قالی شرقی هریس یک مدالیون هندسی لبه دار با آویز است. این طرح از نقوش ایرانی و قفقازی تاثیر گرفته است. منطقه هریس در نزدیکی قفقاز قرار دارد و بسیاری از سنت های قفقازی را می توان در طرح های هریس مشاهده کرد.
  • رایج‌ترین طرح در قالی‌های سنتی هریس دارای یک مدالیون لوب مرکزی بزرگ با آویزهایی است که در بالای مزرعه زنگار یا آجری با اسپندل‌های گوشه‌ای و حاشیه آبی رنگ حاوی نقش هراتی قرار می‌گیرد.
  • تکنیک دوطرفه یکی دیگر از ویژگی‌های منحصربه‌فرد است که در برخی از قالی‌های زیباتر هریس دیده می‌شود. در این تکنیک بافندگان از دو خط در رنگ های مختلف برای برجسته کردن طرح مرکزی و جداسازی آن از میدان استفاده می کردند. و در نتیجه زیباییش را فقط باید دید.
  • قالی های هریس به ندرت دارای نقش های تکراری هستند که اغلب در بسیاری از انواع دیگر قالی های ایرانی دیده می شود.

طرح های فرش هریس

طرح های فرش هریس

  • فرش های هریس دارای تعدادی عناصر طراحی منحصر به فرد هستند که آنها را از اکثر فرش های ایرانی متمایز می کند.
  • اکثر گونه های فرش ایرانی دیگر از فرم منحنی در طراحی خود استفاده می کنند، قالی های هریس طرح هندسی مشخص تری دارند که از طریق یک سری پیچ و خم های زاویه دار به دست می آید.
  • از دیگر ویژگی‌های این قالی‌ها، مدال بزرگ آن‌ها با اسپندل‌های سفید و گوشه‌ای و حاشیه‌ای از سماور است. تعداد زیادی برگ و شاخ و برگ بلوط زاویه دار در زمین اطراف پر می شود. اثر نهایی جسورانه، خیره کننده و چشم نواز است.
  • یکی از عناصر طراحی، مجموعه ای از خطوط زاویه ای است که منجر به طرح هایی می شود که ماهیت هندسی بیشتری دارند. این با دیگر قالی‌های ایرانی که معمولاً فرم‌های منحنی یا منحنی‌تری در طرح خود دارند متفاوت است.
  • مدال بزرگ مرکزی یکی دیگر از ویژگی های بارز قالی های هریس است. این مدال معمولا دارای اسپندل های گوشه ای به رنگ سفید است. این مدال و نقوش گوشه ای توسط زمینی پر شده است که با نقوش گل، شاخ و برگ و برگ های زاویه دار بلوط پر شده است. برخی ممکن است دارای حاشیه ای از سماور باشند.

اندازه های فرش هریس

اندازه های فرش هریس

از نظر ابعاد فرش دستباف می توان گفت که تنوع تولید در این شهر بسیار زیاد است و استفاده از ابعاد (1.5 * 1 – 4 * 3 – 2 * 2 – 3.5 * 2.5 – 3 * 3 و 3 * 2) و با راجشمار 15 تا 30 رایج است. اکثر بافندگان این ناحیه را بانوان تشکیل می‌دهند. در تاریخ قالیبافی هریس مشهور است که دختران قبل از اینکه به خانه بخت روند، قالیبافی را در خانه پدری یاد گرفته و با طرح‌ها و خلاقیت ذهنی خود آفریننده نقش‌های بدیعی شده و حاصل دستباف خود را که نشانگر ذوق و هنرمندی و فرهنگ ادب تمدن و مدنیت از دوره‌های گذشته و محل این منطقه‌است، به عنوان جهیزیه به خانه بخت می‌برند. با توجه به موارد ذکر شده اکثر بافندگان این منطقه ذهن باف بوده و طرح‌ها و رنگ‌ها را سینه به سینه به هم انتقال داده‌اند. ریشه یابی نقوش از لحاظ اسطوره و زیباشناسی ریشه و بنیان این امر سنتی راباید در دوران تاریخ و تمدن بشری که حدوداً به ۷۰۰۰هفت هزار سال می‌رسد جستجو کرد. نقوش قالی نیز از این قاعده مستثنا نیست، این نقوش هم از اساطیر(اسطوره دَدَه قورقود / َاصلی و کَرَم قیر ات بز ات) و هم پوشش گیاهی مناطق الهام می‌گیرد.

رنگ های رایج فرش هریس

رنگ های رایج فرش هریس

رنگ‌های معمولی فرش هریس شامل قرمز پررنگ، آبی تیره، سبزهای درخشان و زردهای آفتابی است که در برابر زمینی از عاج کرمی قرار گرفته‌اند. رنگ آبی که در این قالی‌ها دیده می‌شود، از این جهت غیرمعمول است که شبیه یک سایه درخشان آبی یا فیروزه‌ای است. خامه و عاج اغلب به عنوان جلوه و برای ایجاد حس سبک تر به فرش استفاده می شود. با بالا رفتن سن این فرش‌ها، رنگ‌های تیره به آرامی شروع به محو شدن می‌کنند و رنگ‌های روشن‌تر زیبایی از سایه‌های اصلی خود به خود می‌گیرند.

رنگ های طبیعی فرش هریس

رنگ های طبیعی فرش هریس

رنگ های فرش هریس از رنگ های طبیعی تهیه می شود. و این به آنها رنگ های غنی و پر جنب و جوش می دهد که می تواند هر اتاق را روشن کند. رایج ترین رنگ های مورد استفاده از گیاهان، مواد معدنی و حشرات تهیه می شود. رنگ‌های استخراج‌شده از گیاهانی که در آن منطقه رشد می‌کنند عموماً تیره‌تر هستند، که همین توضیح می‌دهد که چرا این فرش‌ها دارای رنگ‌های گرم‌تر هستند. به عنوان مثال، ریشه madder معمولا برای تولید رنگ قرمز استفاده می شود، در حالی که نیلی برای تولید رنگ آبی استفاده می شود. رنگ‌های مختلف می‌توانند رنگ‌های متنوعی از رنگ‌های جواهری غنی گرفته تا رنگ‌های پاستیلی ظریف را با استفاده از روش‌های سنتی ایجاد کنند. قالی‌بافان حرفه ای هریس به دلیل تسلط در رنگرزی گیاهی و نیز تسلط بر تکنیک ابراش شهرت داشتند و این تخصص در رنگ‌های به کار رفته در این قالی‌ها کاملاً مشهود است. تکنیک ابراش فرآیندی از بافت عمدی برای دستیابی به تنوع رنگ ها در یک سایه رنگ است. با افزایش سن، این فرش ها پتینه ای ملایم و دلپذیر پیدا می کنند که به جذابیت بصری آن ها می افزاید.

مطالب مرتبط:

بازخوردها
    ارسال نظر
    (بعد از تائید مدیر منتشر خواهد شد)
    • - نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.
    • - لطفا دیدگاهتان تا حد امکان مربوط به مطلب باشد.
    • - لطفا فارسی بنویسید.
    • - میخواهید عکس خودتان کنار نظرتان باشد؟ به gravatar.com بروید و عکستان را اضافه کنید.
    • - نظرات شما بعد از تایید مدیریت منتشر خواهد شد